Willem Holleeder mogelijk snel uit Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught

Archieffoto: Iwan van Dun - EYE4images

AMSTERDAM – De kans bestaat dat Willem Holleeder op korte termijn niet langer in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught vastzit. Binnen politie en Openbaar Ministerie wordt serieus rekening gehouden met een overplaatsing. Justitie ziet hem het liefst tot het einde van zijn straf in de zwaarst beveiligde gevangenis blijven, maar lijkt in een juridische strijd het onderspit te delven.

De doorslag kan vallen bij de Raad voor Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming, waar Holleeders advocaat een procedure heeft aangespannen. In een eerdere uitspraak stelde de raad dat naarmate een gedetineerde langer in de EBI verblijft, de onderbouwing voor voortzetting steeds zwaarder moet zijn. Het OM kreeg de opdracht om met actuele informatie te komen die aantoont dat Holleeder nog altijd een uitzonderlijk veiligheidsrisico vormt.

Volgens bronnen, die misdaadverslaggever John van de Heuvel heeft, is die nieuwe onderbouwing er onvoldoende. Het OM houdt vol dat de levenslang veroordeelde Amsterdammer gevaarlijk blijft en wijst op mogelijke dreiging richting zijn zussen Astrid Holleeder en Sonja Holleeder, maar die signalen zouden niet recent genoeg zijn.

Overplaatsing in plaats van vrijer regime

Mocht Holleeder de EBI verlaten, dan betekent dat geen overstap naar een reguliere gevangenis. Een plek op een Afdeling Intensief Toezicht (AIT) ligt dan voor de hand. Daar gelden eveneens strenge controles en is contact met de buitenwereld sterk beperkt. Ook tegen zo’n plaatsing kan hij opnieuw bezwaar maken.

Holleeder zit sinds 2014 onder het EBI-regime. Zijn advocaat benadrukt dat deze detentievorm bedoeld is als uitzondering. Volgens haar is het onhoudbaar om het zware regime te blijven baseren op verouderde informatie en moet ook haar cliënt zijn straf “op menselijke wijze” kunnen ondergaan.

Zorgen bij justitie en familie

Binnen het OM klinkt juist grote ongerustheid. Justitie vermoedt dat Holleeder nog altijd over aanzienlijke financiële middelen beschikt en vreest dat hij, als de teugels iets worden gevierd, opnieuw geweld kan aansturen. Die zorgen leven ook bij Astrid en Sonja Holleeder, die eerder verklaarden zich onveilig te voelen bij een minder strikt toezicht op hun broer.

De zaak legt een bredere spanning bloot rond het EBI-beleid in Vught. Gedetineerden kunnen jaarlijks bezwaar maken tegen hun verblijf, waarna het OM telkens opnieuw moet aantonen dat verlenging noodzakelijk is. Bij langdurige detenties blijkt het lastig om steeds met verse, verifieerbare informatie te komen.

Politieke kritiek

Ook in de politiek klinkt kritiek. Ulysse Ellian noemde het eerder onbegrijpelijk dat iemand als Holleeder mogelijk in een lichter regime terechtkomt. Volgens hem zit er een systeemfout in de regels: hoe beter de communicatie van zware criminelen wordt afgeknepen, hoe minder nieuwe informatie er ontstaat om dat strenge regime te rechtvaardigen.

Wanneer de RSJ precies beslist over Holleeders toekomst in de EBI, wordt op korte termijn verwacht. De uitkomst kan grote gevolgen hebben voor het Nederlandse detentiebeleid voor zware criminelen.